JOKER a związek z chorobą psychiczną | Monitoruj zdrowie
joker

JOKER

Jest wściekły. Jest wściekły, bo lepiej jest być wściekłym niż smutnym i samotnym. Śmieje się sam do siebie. Śmieje się, bo lepiej jest się śmiać niż płakać. Jest bezwzględny. Jest bezwzględny, bo lepiej jest nie przejmować się niczym niż martwić się o wszystko. Jest wolny. Jest wolny, bo jest samotny, nie dba o nic i o nikogo tak jak nikt i nic nie dba o niego. Nie ograniczają go zasady, normy, relacje z innymi.

Jest nieprawdziwy. Jest nieprawdziwy, bo jest jedynie fikcyjną postacią z komiksów i filmów. To, co przeżywa główny bohater w filmie “Joker” to zbitek problemów, z którymi rzeczywiście boryka się wiele osób w prawdziwym życiu. Jednocześnie, jest też tworem, którego celem jest dostarczyć rozrywkę dla widza. Część jest fikcją, kreacją takiej postaci jaką chętnie zobaczycie w kinie. Przyjrzyjmy się dlaczego niektórzy krytykują obraz choroby psychicznej przedstawionej w filmie, a także ważnej myśl przekazuje ukazana historia Jokera jako szaleńca.

Why so serious?

Krytycy filmu twierdzą, że jednym z najbardziej niebezpiecznych i nieprawdziwych wniosków jakie można wynieść z filmu jest związek pomiędzy poważną chorobą psychiczną a ekstremalną przemocą. Badania naukowe dowodzą, że związek ten jest wyolbrzymiony, a ludzie cierpiący na choroby psychiczne są bardziej narażone na doświadczanie przemocy jako jej odbiorcy niż inni przedstawiciele społeczeństwa. Choroba psychiczna nie prowadzi nieuchronnie do agresji wobec innych. Wręcz przeciwnie – często wpływa jub jest efektem bycia odbiorcą przemocy.

Gdy przyjrzymy się uważniej, zauważymy, że przedstawiona historia nie ma na celu pokazania choroby psychicznej jako ścieżki do przemocy,  a raczej pokazuje rolę czynników społecznych w kształtowaniu skłonności do niej. Zgodnie z raportem WHO (a także treścią filmu) czynnikami takimi są m.in. wcześniejsze doświadczenie bycia odbiorcą lub sprawcą przemocy, niskie osiągnięcia szkolne (brak wsparcia, zaniedbanie), wpływ rówieśników, partnera lub rodziców na kształtowanie zachowań przemocowych,  społeczności o niskiej wspólnotowości (brak “social glue” jednoczącego członków wspólnoty np. brak znajomości sąsiadów, brak zaangażowania mieszkańców w działania lokalnej społeczności).

Co więcej, WHO wskazuje na wpływ czynników kreujących przyzwolenie społeczne na przemoc, brak budowania wizji sprzeciwiania się przemocy, a także podtrzymujących wrogości wobec różnych części społeczeństwa lub napięcia pomiędzy różnymi środowiskami lub państwami. Takimi czynnikami są normy kulturowe wspierające lub akceptujące przemocowe rozwiązywanie konfliktów, stawiające potrzeby rodziców nad dobrem dziecka, przyzwalające na dominację nad kobietami i dziećmi. Są to też normy wspierające użycie przemocy przez policję jako formę kontroli nad obywatelami, wspierające konflikty polityczne oraz postawy promujące samobójstwo jako wybór jednostki a nie akt akt agresji wymagający działań prewencyjnych. Są to czynniki, które kształtują zachowania przemocowe już w okresie dorastania. Nie sprawiają, że pewnego dnia następuje akumulacja i rodzi się w nas morderca. 

W filmie Joker doświadcza halucynacji i urojeń, traci on kontakt z rzeczywistością. Film pokazuje do pewnego stopnia przebieg schizofrenii, jednocześnie demonstruje wpływ cech narcystycznych oraz depresji. Krytycy jego historii jako przykładu obłąkania podkreślają, że niesie on ryzyko przedstawienia choroby psychicznej jako rezultatu “upchnięcia” razem różnych symptomów wielu zaburzeń psychicznych.  Obawa wynika z przywiązania specjalistów do pokazywania choroby psychicznej jako kompleksowej ale jednocześnie mającej pewne granice diagnostyczne. Przenikanie się różnych symptomów oraz ekscentryczności i przemocy odtwarza ukazane zaburzenia w formie, która nie odzwierciedla realnej choroby tworząc jej skrzywiony, upiorny obraz. Wynikiem czego może wzmacniać stygmatyzację i strach. Więcej o chorobach psychicznych możesz przeczytać tutaj Najbardziej powszechne choroby psychiczne – co powinieneś wiedzieć.

Why so important?

Tym, co warte zauważenia i przemyślenia jest chęć reżysera do wgłębienia się w zależność pomiędzy biedą, nierównością i izolacją społeczną. Izolacja społeczna, alienacja, dyskryminacja, problemy finansowe i przedłużające się bezrobocie, czy przemoc w rodzinie są czynnikami zwiększonego ryzyka zaburzeń psychicznych. Film zwraca uwagę na rolę instytucji pomocy społecznej wspierających borykających się z trudnymi warunkami życia i chorobami psychicznymi. Często bez takich miejsc osoby w kryzysie zostają pozbawione możliwości jakiegokolwiek wsparcia. Czasem możliwość zwykłej rozmowy robi ogromną różnicę w doświadczaniu szarej codzienności. 

W pewnym momencie filmu Joker pisze : “The worst part of having a mental illness is people expect you to behave as if you don’t”. Skrajne szaleństwo głównego bohatera nie było jego wyborem, a efektem bezsilności. Starał się brać leki, pracować, rozwijać pasję, starał się dopasować do społeczeństwa takim jakiego chciało go widzieć, jednak brutalna codzienność wzięła nad nim górę. Wołał o pomoc, a doświadczył ignorancji, odrzucenia i upokorzenia. Pamiętajmy, że każdy z nas bez względu na status materialny, pochodzenie, płeć, orientację seksualną, religię i rasę jest warty szacunku, wsparcia, zrozumienia, rozwoju. Autor filmu pokazuje, że człowiek jest tym na co pozwala mu społeczeństwo. Do pewnego stopnia to my jako cała zbiorowość tworzymy jednostkę i każdy jest odpowiedzialny zarówno za jej porażki, jak i  zwycięstwa, rozwój. 

Kluczowym elementem filmu jest ukazanie szaleństwa Jokera jako jego osobowości. W prawdziwym życiu człowiek nie jest chorobą psychiczną, nie jest etykietą, jest osobą, która doświadcza trudności natury psychicznej. To ważne by choroba nie stała się tożsamością osoby na nią cierpiącej i nie była tak postrzegana. W przeciwnym razie wzrasta ryzyko etykietowania, stereotypizacji, wykluczenia społecznego, a przede wszystkim utraty nadziei na poprawę stanu zdrowia. 

Co można zrobić?
  • Wspierać organizacje zajmujące się zdrowiem psychicznym, profilaktyką oraz aktywizacją osób chorujących
  • Poszerzać świadomość o zdrowiu psychicznym poprzez psychoedukację
  • Nie odwracać wzroku, na rzecz zauważania problemu i bycia wyrozumiałym dla osób, o których wiemy, że doświadczają wszelkiego rodzaju trudności 
  • Udostępnianie ścieżek rozwoju dostosowanych do potrzeb indywidualnych 
  • Być życzliwym dla siebie nawzajem


Wersja Jokera w tym artykule nie jest tak intrygująca jak w filmie, być może nawet nudna. Wiem, nie jest tutaj przedstawiony jako postać rozrywkowa, tak samo jak rozrywkowa nie jest w rzeczywistości choroba psychiczna. Natomiast rozrywka sama w sobie, jest częścią profilaktyki zdrowia psychicznego. Bądź w tym tygodniu dobry dla siebie i innych. Może zaprosisz do kina kogoś o kim wiesz, że spędza wieczory samotnie lub zwyczajnie zadzwonisz zapytać co słychać? 



Źródła:
  1. World report on violence and health – World Health Organization (https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/42495/9241545615_eng.pdf;jsessionid=48A8539E166AAB1C35E197B521667269?sequence=1)
  2. https://www.theguardian.com/film/2019/oct/21/joker-mental-illness-joaquin-phoenix-dangerous-misinformed
  3. https://www.insider.com/what-joker-gets-wrong-about-mental-illness-2019-10
  4. http://www.psychologia.edu.pl/czytelnia/59-niebieska-linia/450-przemoc-wyzwanie-dla-swiata.html 

Pobierz Therapify już teraz

Dostępne na najbardziej popularnych platformach.

Szukasz wsparcia lub pomocy?

Napisz do nas, a pomożemy Ci znaleźć specjalistę - hello@therapify.ai.

Potrzebujesz natychmiastowej pomocy?

Pod tymi numerami znajdziesz pomoc.

book demo modal

Zainstaluj aplikację

Wyślemy Ci link pozwalający na prostą instalację.




Dziękujemy!

Otrzymaliśmy Twoją wiadomość.
Nasz zespół skontaktuje się z Tobą wkrótce.

Dziękujemy!

Właście zapisałeś się do naszego newslettera.