Co powoduje depresję? - Mobile app for psychotherapists & mental health professionals.

Co powoduje depresję?

W języku potocznym słowo “depresja” używane jest często jako synonim smutku. Medyczne znaczenie tego terminu odnosi się jednak do wielu objawów psychopatologicznych, z których smutek (obniżenie samopoczucia psychicznego, razem z uczuciem “przygniecenia” przez trudności codziennego życia) jest jednym z najważniejszych, ale nie jedynym. Oprócz obniżonego nastroju, obraz kliniczny zaburzeń depresyjnych warunkowany jest takimi objawami jak utrata zainteresowania działaniami, które dotychczas sprawiały przyjemność, osłabienie energii, zaburzenia snu, myśli samobójcze czy problemy z koncentracją i poczucie winy. 

Co powoduje ten, tak często dziś spotykany, zespół chorobowy? 

To pytanie wciąż pozostaje bez jednoznacznej odpowiedzi. Na pojawienie się depresji wpływ mają czynniki takie jak predyspozycja genetyczna, fizyczny stan organizmu oraz komponenta stresowa, czyli bolesne, traumatyzujące wydarzenia życiowe. Z tego powodu możemy podzielić ją na dwa rodzaje: depresję endogenną oraz depresję reaktywną

Genetyka

Czynniki genetyczne mają znaczącą rolę w powstawaniu depresji. Badania na bliźniętach jednojajowych wykazały 40-50% zgodność w występowaniu depresji i 25% zgodność w przypadku bliźniąt dwujajowych. Ryzyko zachowania dla krewnych I stopnia wynosi 10-25%. Chociaż nie został jeszcze odkryty “gen depresji”, w predyspozycji do depresji bierze udział prawdopodobnie kilkadziesiąt różnych genów, wchodzących w interakcje z innymi czynnikami środowiskowymi.

Neuroprzekaźniki

Najpopularniejsze dotychczas hipotezy odnośnie przyczyn powstawania depresji, powstałe już w latach 60. XX wieku, to hipoteza katecholaminowa chorób afektywnych oraz hipoteza serotoninowa depresji, sugerujące niedobór neuroprzekaźników, t.j. katecholamin: noradrenaliny (NA) i dopaminy (DA), oraz serotoniny (5HT) jako główny faktor powodujący rozwinięcie się choroby. Hipoteza serotoninowa powstała po obserwacji depresjogennego działania niektórych leków takich jak rezerpina, zmniejszających stężenia katecholamin i serotoniny w tkankach, oraz przypadkowego odkrycia działania przeciwdepresyjnego inhibitorów monoaminooksydazy i trójcyklicznych leków przeciwdepresyjnych, później udowodnionego na modelach zwierzęcych. Te hipotezy wywodzą się z badań, w których za pomocą restrykcji tryptofanu w diecie obniżano jego stężenie w organizmie, a co za tym idzie także stężenie serotoniny. U osób bez czynników ryzyka depresji, nie prowadziło to do klinicznie istotnych zmian nastroju, natomiast u osób po wyleczonym epizodzie depresyjnym, nie przyjmujących leków przeciwdepresyjnych, obserwowano kliniczne objawy depresji. To samo zaobserwowano u osób przyjmujących alfa-metylo-para-tyrozynę, obniżającą stężenie katecholamin. Zaburzenia działania tych neuroprzekaźników w tkance mózgowej udowodniono za pomocą badań neurochemicznych, a w okresie późniejszym także metodami neuroobrazowymi oraz molekularno-genetycznymi. Co ciekawe, zauważono również związek między polimorfizmem genu dla transportera serotoniny i wystąpieniem depresji pod wpływem czynników stresowych.

Neurohormony

Neurobiolodzy wskazują na wpływ zaburzeń regulacji osi układ limbiczny-podwzgórze-przysadka-nadnercza (LPPP), nazywanej “osią stresu” na samopoczucie. I tak, od lat 80. gromadzone są liczne dowody na nadmierną aktywność osi LPPP u chorych na depresję, m. in. podwyższenie stężenie kortyzolu i zaburzenia okołodobowego rytmu jego wydzielania, zwiększenie wydzielania kortykoliberyny oraz nieprawidłowa czynność receptorów glikokortykoidowych, znajdujących się w układzie limbicznym. Należy również pamiętać o innych osiach neurohormonalnych, jak oś podwzgórze-przysadka-tarczyca, gdzie zaburzenia wydzielania hormonów tarczycy prowadzić będą do obniżenia nastroju o charakterze depresji, oraz tzw. oś związana z reprodukcją. Zwiększenie tendencji do występowania zaburzeń afektywnych w okresie przedmiesiączkowym, poporodowym i początkowym okresie menopauzy, może być dowodem na istotną rolę hormonów płciowych w depresji u kobiet.

Wydarzenia stresowe

Działające zarówno w wieku rozwojowym, jaki i w wieku dorosłym, wydarzenia stresowe usposabiać mogą do powstania depresji. Stres w początkowej fazie rozwoju przyczyniać się może do rozregulowania “osi stresu”, zmniejszenia odporności i “uwrażliwienia” na wydarzenia stresowe w późniejszym życiu.  U dzieci najważniejszymi czynnikami, które należy wziąć pod uwagę jest utrata rodzica/ rodziców, długotrwała separacja z rodzicami oraz wystąpienie traumatyzującego wydarzenia pod postacią wykorzystywania fizycznego/seksulanego. U osób dorosłych, do najczęstszych wydarzeń życiowych zaliczyć można śmierć bliskiej osoby, problemy w pracy lub jej utrata, nagłe pogorszenie interpersonalnej sytuacji emocjonalnej. W dużej części przypadków wydarzenia te poprzedzają wystąpienie epizodu depresji o kilka dni, tygodni lub czasem nawet miesięcy. W badaniach systematycznych nie udało się jednak odnaleźć specyficznej różnicy w historii życiowej pacjentów, wyzwalającej depresję w sposób charakterystyczny. Tak jak u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami depresyjnymi nierzadko nie stwierdza się jakiejkolwiek zmiany w jego otoczeniu, tak u osób, które doświadczyły traumatyzującego wydarzenia często nie rozwija się depresja. 

“Aby zrozumieć molekularne mechanizmy depresji, zbierzcie dane od ponad 100 000 osób.”, mówi Steven Hyman, dyrektor Narodowego Instytutu Zdrowia Psychicznego w USA. 

Do tej pory nie dowiedziono istnienia konkretnego czynnika, który powodowałby depresje. Do jej rozwoju przyczyniają się raczej nakładające się na siebie czynniki endogenne – genetyka, stan fizjologiczny organizmu i sytuacyjne, a możliwie depresjogennym wychodzą na przeciw cechy protekcyjne. Pojedynczy czynnik sytuacyjny wyzwoli depresję jedynie wtedy, gdy istnieje indywidualna podatność osobnicza, która prawdopodobnie uwarunkowana jest biologicznie. Leczenie depresji od lat 60. bazuje na przypadkowym odkryciu pozytywnego wpływu leków przeciwdepresyjnych na nastrój pacjentów z depresją, dlatego też tak istotne jest dążenie do zrozumienia poszczególnych czynników oraz sposobu ich oddziaływania między sobą.



Źródła: 
  1. M. Jarema – Psychiatria. 2016
  2. Harald J. Freyberger, Wolfgang Schneider, Rolf-Dieter Stieglitz – Kompendium psychiatrii, psychoterapii, medycyny psychosomatycznej, 2014
  3. Heizman J. Psychiatria. Podręcznik dla studiów medycznych. 2007
  4. Depression needs large human-genetics studies, Hyman, Steven.Nature; London (Nov 13, 2014): 189-91.
 

Pobierz Therapify już teraz

Dostępne na najbardziej popularnych platformach.
book demo modal

Korzystaj z Therapify
za darmo

Nie pobieramy opłat od pacjentów.

Jeśli jesteś psychoterapeutą, sprawdź nasz cennik tutaj - brak opłat aż do 3 pacjentów dodanych do aplikacji.